Inkretyny to hormony jelitowe wytwarzane w odpowiedzi na bodźce pokarmowe. Nasilają wydzielanie insuliny przez komórki beta trzustki, hamując jednocześnie sekrecję glukagonu, spowalniają proces opróżniania żołądka i hamują apetyt, zwiększają insulinowrażliwość. Należy do nich m.in. GLP-1 (ang. glucagon–like peptide). Nowa grupa leków przeciwcukrzycowych regulujących metabolizm glukozy wykorzystuje mechanizmy działania inkretyny – glukagonopodobnego peptydu–1 (GLP-1) przez to zwana inkretynami lub od eponimu farmakoklinicznego całej grupy – gliptynami. Wyróżniamy dwie grupy tych leków. Pierwsza to substancje działające agonistycznie wobec receptora GLP-1. Należą do nich liraglutyd i eksenatyd. Ze względu na peptydowy charakter podawane są w iniekcji podskórnej tak jak insulina. W Polsce żaden z tych dwóch preparatów nie jest refundowany a cena kuracji miesięcznej jest zaporowa. Próba zastosowania leku napotyka na opór chorego, tak jak przy wdrażaniu insuliny. Druga grupa to leki hamujące (DPP–4) – enzym rozkładający GLP–1. Poprzez hamowanie rozkładu GLP–1 zwiększa się jego dostępność. Należą do nich podawane doustnie: sitagliptyna, valdagliptyna i saxagliptyna. W Polsce dostępna jest sitagliptyna i stosowałem ją z niewielkim sukcesem w terapii skojarzonej z metforminą. Postulowany spadek ciężaru ciała był niewielki 1,5 – 2 kg przez 3 miesiące leczenia, u kilku chorych zaznaczyły się łagodne objawy dyspeptyczne. Tylko w 35% chorzy osiągnęli cele lecznicze. Doustne leki inkretynowe również nie są u nas refundowane. W chwili obecnej brak jest danych dotyczących skuteczności leków inkretynowych w prewencji późnych powikłań cukrzycy. Nie jest znane również bezpieczeństwo ich podawania w długotrwałym leczeniu. Doświadczenie uczy, że my lekarze jesteśmy pod presją koncernów farmaceutycznych, które na wdrożenie leków innowacyjnych, wydały duże pieniądze. Toteż rekomendacje są na wyrost a opinie o ich skuteczności są koniunkturalne i zbyt optymistyczne. Tak było z grupą leków zwanych glitazonami do przełamywania insulinooprności, które miały być rewolucyjnym przełomem w leczeniu typu 2. Niestety, nie spełniły pokładanych w nich nadziei a niektóre z nich zostały wycofane ze względu na niepokojące działania uboczne. Wysokie koszty stosowania nowych leków inkretynowych znalazłyby uzasadnienie jedynie wówczas, gdyby w badaniach klinicznych potwierdzono ich większą skuteczność w prewencji powikłań cukrzycy w stosunku do dotychczas stosowanych.

Dr Zygmunt Trojanowski

Substytucja insulinowa bliska normoglikemii (near normoglycemic insulin substitution) jest ideą, która leży u podstaw programów ciągłej podskórnej infuzji insuliny (continuous subcutaneous insulininfusion), przy pomocy osobistych zminiaturyzowanych urządzeń o masie poniżej 100g, wielkości 5x9x2 cm, dzięki którym możliwe jest uzyskanie wyrównania metabolicznego i utrzymanie wysokiej, jakości życia pacjentów, z dużą szansą na uniknięcie w przyszłości powikłań mikro i makronaczyniowych w cukrzycy insulino zależnej, a tym samym zmniejszenie zagrożenia kalectwem. Pompa, przez zmienny algorytm substytucji, naśladuje w pewnym zakresie podstawowe i posiłkowe wydzielanie insuliny endogennej.

Zatem jest to zróżnicowana w czasie, substytucja insuliny według indywidualnych algorytmów korygowana na bieżąco częstymi (4-6 krotnymi w ciągu doby) pomiarami glikemii we krwi włośniczkowej z palca w oparciu o osobisty glukometr. Przyszłość w tym zakresie należy do urządzeń z elektrodą glikemii w układzie pompy w systemie sprzężenia zwrotnego regulującego szybkość infuzji insuliny. Po 10 latach doświadczeń i ciągłego udoskonalania sprzętu wyraźnie dominuje pogląd o wyższości tej formy intensywnego leczenia nad techniką częstych (4 do 6 iniekcji podskórnych na dobę z pena) nakłuć. Tej opinii nie zmieniła opcja insuflonu (podskórnej kaniuli) wytrzymującego do 50 iniekcji przez specjalną membranę do tkanki podskórnej, dla zdeponowania tam insuliny, bez konieczności ciągłych nakłuć skóry.